ग्रामपंचायत (Grampanchayat)

ग्रामपंचायत हा ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थेचा शेवटचा घटक आहे. ग्रामपंचायत : रचना सपाट प्रदेशासाठी ६०० लोकसंख्येमागे एक ग्रामपंचायत. नवीन निकषानुसार ५०० लोकसंख्येमागे एक ग्रामपंचायत. डोंगरी प्रदेशासाठी ३०० लोकसंख्येमागे एक ग्रामपंचायत. काही…

Continue Reading ग्रामपंचायत (Grampanchayat)

नगरपंचायत

महाराष्ट्रातील शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा सर्वात कनिष्ठ स्तर म्हणजे नगरपंचायत होय. महाराष्ट्र नगर परिषद, नगरपंचायत, औद्योगिक नगर वसाहत प्राधिकरण अधिनियम 1965 अन्वये नगरपंचायतीची स्थापना करण्यात येते. ग्रामीण भागाचे शहरी भागात रूपांतर होण्याच्या स्थितीत (संक्रमण अवस्थेत) कार्यरत…

Continue Reading नगरपंचायत

नगर पालिका/नगर परिषद

महाराष्ट्रामध्ये नगर परिषद/नगर पंचायतीचे कामकाज हे महाराष्ट्र नगर परिषद, नगर पंचायती व औद्योगिक नागरी अधिनियम १९६५ मधील तरतुदीनुसार चालते. घटक राज्यांची बदलेली भौगोलिक परिस्थिती लक्षात घेऊन संपूर्ण राज्यात एकसूत्रता आणावी म्हणून १९६५…

Continue Reading नगर पालिका/नगर परिषद

औद्योगिक नगर वसाहत प्राधिकरण

महाराष्ट्र नगर परिषद, नगरपंचायत, औद्योगिक नगर वसाहत प्राधिकरण अधिनियम 1965 अन्वये औद्योगिक नगर वसाहत प्राधिकरणची स्थापना करण्यात येते. 74 व्या घटनादुरूस्तीनुसार औद्योगिक नगर वसाहत प्राधिकरण स्थापन करण्याचे अधिकार राज्यशासनाला देण्यात आले आहेत. सदस्य संख्या -…

Continue Reading औद्योगिक नगर वसाहत प्राधिकरण

कटक मंडळ

लष्करी लोक समूह व नागरी समुह यांना नागरी सुविधा पुरवण्याकरिता तसेच कल्याणकारी योजना अमलात आणण्यासाठी लष्करी कटक मंडळ ही नागरी स्वशासन संस्था निर्माण झाली. भारतात छावणी क्षेत्राची स्थापना १९२४ च्या कॅन्टोन्मेंट…

Continue Reading कटक मंडळ

महानगरपालिका

शहरी/नागरी स्वराज्य संस्थांमधील सर्वोच्च स्तर महानगरपालिका हा आहे. भारतामध्ये १६८८ मध्ये मद्रास शहरासाठी पहिली महानगरपालिका स्थापन करण्यात आली. १८८८ मध्ये मुंबई महानगरपालिकेची स्थापना करण्यात आली. मुंबई महानगरपालिकेचा कारभार मुंबई महानगरपालिका…

Continue Reading महानगरपालिका

जिल्हा परिषद

जिल्हा परिषद हा ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थेमधील सर्वोच्च घटक आहे. महाराष्ट्रात जिल्हा परिषदेची सदस्य संख्या ५० ते ७५ इतकी आहे. जिल्हा परिषदेच्या मतदार संघाला गट म्हणतात. जिल्हा परिषदेचा एक प्रतिनीधी…

Continue Reading जिल्हा परिषद

पंचायत समिती

पंचायत समिती ही ग्रामपंचायत आणि जिल्हा परिषद यांना जोडणारा दुवा आहे. वेगवेगळ्या राज्यांतील 'पंचायत समिती' ची नावे - पंचायत समितीची सदस्य संख्या १५ ते २५ इतकी असते. पंचायत समितीच्या मतदार…

Continue Reading पंचायत समिती

प्रा. पी. बी. पाटील समिती

स्थापना- १८ जुन १९८४ अहवाल सादर- जुन १९८६ एकूण शिफारसी- १८ ग्रामपंचायत सरपंचाची निवड ग्रामपंचायत सदस्यांकडून न होता ग्रामसभेतील सदस्यांकडून व्हावी. जिल्हा नियोजनाची जबाबदारी पूर्णवेळ नियोजन अधिकार्यावर सोपवावी. स्थानिक स्वराज्य…

Continue Reading प्रा. पी. बी. पाटील समिती