पुणे करार

जातीय निवाड्यानुसार अल्पसंख्य मुस्लिमांना प्रमाणापेक्षा अधिक प्रतिनिधीत्व दिले आणि अस्पृश्यांना स्वतंत्र मतदारसंघ देवून हिंदूपासून वेगळे करण्याचा डाव ब्रिटिशांचा आहे आणि जर अस्पृश्यांना स्वतंत्र मतदार संघ दिला तर मी सर्वशक्तीनिशी लढेन, असे गांधींजी म्हणाले आणि २० सप्टेंबर १९३२ रोजी पुणे येथे आमरण उपोषणास सुरूवात केली. तर गांधीजींचे प्राणांतिक उपोषण हा एक राजकीय स्टंट आहे, असे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी पत्रक काढले. गांधींच्या उपोषणामुळे देशभर अस्वस्थता निर्माण झाली. प्रमुख नेते मंडळींची धावपळ सुरू झाली. डॉ. आंबेडकरांचे मन वळविण्यासाठी काँग्रेसचे नेते अथक प्रयत्न करू लागले. शेवटी अत्यंत दु:खी मनाने विभक्त मतदार संघावरती पाणी सोडून राखीव जागा स्विकारल्या आणि २६ सप्टंेबर १९३२ रोजी म. गांधींनी उपोषण सोडले. हाच तो ‘पुणे करार’ होय. या करारानुसार अस्पृश्यांना १४८ राखीव जागांना काँग्रेसने मान्यता दिली आणि सरकारनेही या कराराला संती दिली.

Leave a Reply